kościoły gminy Żarnowiec

O mnie - Smaczne, zdrowe... wyroby domowe

Temat: Konserwatorzy odnowili średniowieczne freski [DZ]
" />NaszeMiasto.pl > Zawiercie > Lokalne > Łany Wielkie: Konserwatorzy odnowili średniowieczne freski

Łany Wielkie: Konserwatorzy odnowili średniowieczne freski
W niedzielę, w kościele w Łanach Wielkich, po mszy odbyło się spotkanie mieszkańców z konserwatorami wykonującymi prace przy ich zabytkowej świątyni. Obiekt z roku na rok coraz bardziej niszczał. Parafia od dawna starała się pozyskać pieniądze na renowację. Dzięki zaangażowaniu wielu osób udało się ochronić zabytek.

Udało się pozyskać dla parafii fundusze, z których sfinansowano wymianę zadaszenia świątyni. Kosztowało to ponad 220 tys. zł oraz remont elewacji za ponad 50 tys. zł. O wsparcie zwracano się do Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Ministra Kultury oraz prywatnych sponsorów. Obecnie trwają najbardziej kosztowne prace renowacyjne wnętrza świątyni. Na remont wnętrza budowli zabezpieczono kwotę ponad 1 mln 750 tys. zł - 75 procent, to fundusze strukturalne Unii Europejskiej przyznane przez Zarząd Województwa Śląskiego, 10 procent z Ministerstwa Gospodarki i 15 procent z Urzędu Gminy w Żarnowcu.

Mieszkańcy doceniają zmiany, jakie zaszły w świątyni, jednak dla wielu z nich freski są słabo widoczne, woleliby, aby kreski zostały poprawione i nabrały kolorów. Parafianie nie zgadzają się również na odbiór położonego wokół kościoła bruku. Zdaniem mieszkańców jest nierówny, krzywo ułożony i źle się po nim chodzi.

- Wykonano całą dokumentację prowadzonych w świątyni prac. Są zdjęcia przed rozpoczęciem prac i po ich zakończeniu - mówi Grzegorz Matula, inżynier kontraktu. - Freski nie mogą być poprawiane. Malowano je 600 lat temu, takich barw wówczas używano. Konserwatorzy jedynie wydobyli to, co zostało stworzone. To zabytek, którego nie można udoskonalać. Jeśli chodzi o bruk, to dopóki wykonawca nie poprawi zadania, to nie będzie podpisany odbiór prac. Jeśli firma, nie podejmie się naprawy, to wynajmiemy inną firmę, która w ramach kontraktu poprzedniej wykona naprawę.

Mieszkańcy podczas zebrania dowiedzieli się, że mogą liczyć na ogrzewanie podłogowe, które już jest zamontowane pod posadzką. W przyszłym roku najprawdopodobniej zostanie podłączona do nich pompa doprowadzająca ciepło. Urządzenie grzewcze ma być nowoczesne i energooszczędne.

- Jestem proboszczem tej parafii od trzech tygodni. Obiekt jest bardzo piękny, historyczny - mówi ks. Jacek Klanowski. - Mieliśmy komisję odbioru polichromii, zostały odebrane bez zastrzeżeń. Freski wyglądają tak, jak powinny. Mieszkańcy trochę się z tym nie zgadzają, ale myślę, że wkrótce przekonają się, że ta świątynia, to ich skarb. To perła zabytków architektury na naszym terenie. A szczególnie cennym elementem wystroju kościoła są zachowane w jego wnętrzu właśnie średniowieczne freski.

Historia kościoła

Powstanie kościoła św. Wojciecha datuje się na rok 1335, za jego fundatorkę uważa się żonę Kazimierza Wielkiego Adelajdę. W XV wieku świątynia została ozdobiona zachowanymi do dzisiaj unikalnymi średniowiecznymi freskami. Kościół św. Wojciecha został wybudowany w miejscu, gdzie w czasach przedchrześcijańskich znajdował się ośrodek kultu pogańskiego.

Bożena Walasek - Dziennik Zachodni
Źródło: jurapolska.com/forum/viewtopic.php?t=1012



Temat: Atrakcje turystyczne p. zawierciańskiego - robimy spis
" />Mam spis jak poniżej i teraz wielka prośba o jego uzupełnienie/korektę.
Z góry zaznaczam że to nie moje dzieło, moje są tylko zielone dopiski, na niebiesko będę nanosił Wasze propozycje...

Atrakcje turystyczne powiatu zawierciańskiego.

Gmina Irządze
Irządze - kościół w stylu barokowym, ambona w kształcie płynącej lodzi i bogato zdobiony konfesjonał.
Irządze - zespól parkowo-dworski z XVIII w. z dworkiem rodziny Misiewskich. Na terenie zespołu parkowego rośnie 500 letnia lipa drobnolistna oraz dęby szypułkowe i białe topole.

Gmina Kroczyce
Okiennik Wielki, jeden z najbardziej znanych ostańców na Jurze.
Kroczyce - kościół parafialny pw Św. Jacka i Magdaleny z 1893r. - wewnątrz znajduje się ołtarz główny z brył kalcytowych z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem i Św. Marii Magdaleny z XVIII w. Ołtarz ten kształtem przypomina grotę ze stalaktytami; wyposażenie wnętrz jest przeważnie barokowe.
Rezerwat Góry Zborów - utworzony w 1957r. w Podlesiach, obejmuje Gorę Zborów, Górę Kołeczek.
Wąwozy lessowe w Dzibicach - propozycja jurasikprog
Ślady hutnictwa żelaza w Pradłach - propozycja jurasikprog


Gmina Łazy
Rezerwat "Góra Chełm".
Kościół klasycystyczny w Niegowonicach.
Źródła Centurii - propozycja Roberta
Błojec - pomnik partyzantów - propozycja Skutera
Trzebyczka - łąka ze storczykami i pełnikiem eur. - propozycja Skutera
Łazy - wieża ciśnień PKP - propozycja Skutera

Gmina Ogrodzieniec
Ryczowski Region Skałkowy - okolice wsi Ryczów - zgrupowanie skał i pojedynczych ostańców (Wielki Grochowiec, Wielki Cisownik, Straszakowe Skały, Ruska Góra).
Ryczów - ruiny strażnicy z XV w.
Ruiny zamku "Ogrodzieniec" w Podzamczu.
Kościół w Gieble - z poł. XII w. z zachowanymi elementami w stylu romańskim (później przebudowany)
Pozostałości osadnictwa na terenie Góry Birów
sanktuarium MB Skałkowej w Podzamczu, bunkry, kamieniołom, kapliczka ze szwedzką kulą, źródła Czarnej Przemszy, prochownia - propozycja Skutera


Gmina Pilica
Układ urbanistyczny Pilicy.
Klasztor i kościół oo. Reformatów 1746r. (Pilica-Biskupice)
Ruiny zamku w Smoleniu.
Wzgórze św.Pawła
Kościół parafialny (fara) pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Pilicy
Cmentarz I wojenny w Pilicy-Owczarni
Zespół pałacowy
kościół św Walentego, koś. św Jerzego, cmentarze - propozycja Skutera

Gmina Poręba
Poręba - w centrum miasta znajduje się kolonia przedwojennych bloków mieszkalnych i skromnych domów robotniczych.
Poręba - kościół parafialny pw Ducha Świętego z 1901r. w stylu neogotyckim.
Poręba - zabytkowa wieża wyciągowa wielkiego pieca, służąca do wytopu żelaza z 1798r.
Poręba - pomnik przyrody ożywionej - ponad 720 letni dąb "Bartek".

Gmina Szczekociny
Szczekociny - zespół pałacowo-ogrodowy w stylu barokowo-klasycystycznym z ok. 1770r.
Spływ kajakowy rzeką Pilicą (Szczekociny).
Dolina Krztyni - stare młyny wodne i zabudowa drewniana (od Grabca do ujścia do Pilicy) - propozycja jurasikprog

Gmina Włodowice
Włodowice - barokowy kościół pw Św. Bartłomieja z lat 1701-1703, rozbudowany na przełomie XIX i XX wieku.
Włodowice - ruiny pałacu z II połowy XVIII w.
Skały Rzędkowickie - długi na ok. 1,5 km łańcuch wapiennych ostańców, niekiedy bardzo wyjątkowych kształtach (np. Turnia Lechwora). Jeden z największych terenów wspinaczkowych na Jurze.
Kuesta jurajska z charakterystyczną budową geologiczną, ciekawymi formami geomorfologicznymi

Gmina Żarnowiec
Żarnowiec - Galeria Sztuki Ludowej w Woli Libertowskiej.
Żarnowiec - gotycki kościoł pw NMP z 1528r.
Udórz - ruiny zamku z XIV w.
Udórz - pozostałości zespołu dworskiego - dwa spichlerze, jeden drewniany z 1783r. i kamienny z 1830r., neogotycki budynek rządówki z końca XIX wieku.
Żarnowiec - kościół w Łanach Wielkich; wzniesiony przez żonę Kazimierza Wielkiego Adelajdę, zachowane gotyckie prezbiterium. Wewnątrz znajdują się gotyckie polichromie z II poł. XV w. oraz rokokowe ołtarze boczne.
Dolina Udorki, Dolina Cisowej

Gmina Zawiercie
Kościół w Kromołowie.
Ruiny zamku Bąkowiec w Morsku.
Neogotycka kolegiata w Zawierciu.
Źródła Warty
Kościół w Skarżycach - propozycja Roberta
Zawiercie - budynek dworca PKP, Resursa, Dom Ludowy, osiedle TAZ, pałacyk Szymańskiego, most na Warcie, ul Marszałkowska z synagogą - propozycja Skutera
Źródło: jurapolska.com/forum/viewtopic.php?t=1143


Temat: Atrakcje turystyczne p. zawierciańskiego - robimy spis
" />
">Mam spis jak poniżej i teraz wielka prośba o jego uzupełnienie/korektę.
Z góry zaznaczam że to nie moje dzieło, moje są tylko zielone dopiski, na niebiesko będę nanosił Wasze propozycje...

Atrakcje turystyczne powiatu zawierciańskiego.

Gmina Irządze
Irządze - kościół w stylu barokowym, ambona w kształcie płynącej lodzi i bogato zdobiony konfesjonał.
Irządze - zespól parkowo-dworski z XVIII w. z dworkiem rodziny Misiewskich. Na terenie zespołu parkowego rośnie 500 letnia lipa drobnolistna oraz dęby szypułkowe i białe topole.

Gmina Kroczyce
Okiennik Wielki, jeden z najbardziej znanych ostańców na Jurze.
Kroczyce - kościół parafialny pw Św. Jacka i Magdaleny z 1893r. - wewnątrz znajduje się ołtarz główny z brył kalcytowych z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem i Św. Marii Magdaleny z XVIII w. Ołtarz ten kształtem przypomina grotę ze stalaktytami; wyposażenie wnętrz jest przeważnie barokowe.
Rezerwat Góry Zborów - utworzony w 1957r. w Podlesiach, obejmuje Gorę Zborów, Górę Kołeczek.
Wąwozy lessowe w Dzibicach - propozycja jurasikprog
Ślady hutnictwa żelaza w Pradłach - propozycja jurasikprog


Gmina Łazy
Rezerwat "Góra Chełm".
Kościół klasycystyczny w Niegowonicach.
Źródła Centurii - propozycja Roberta
Błojec - pomnik partyzantów - propozycja Skutera
Trzebyczka - łąka ze storczykami i pełnikiem eur. - propozycja Skutera
Łazy - wieża ciśnień PKP - propozycja Skutera

Gmina Ogrodzieniec
Ryczowski Region Skałkowy - okolice wsi Ryczów - zgrupowanie skał i pojedynczych ostańców (Wielki Grochowiec, Wielki Cisownik, Straszakowe Skały, Ruska Góra).
Ryczów - ruiny strażnicy z XV w.
Ruiny zamku "Ogrodzieniec" w Podzamczu.
Kościół w Gieble - z poł. XII w. z zachowanymi elementami w stylu romańskim (później przebudowany)
Pozostałości osadnictwa na terenie Góry Birów
sanktuarium MB Skałkowej w Podzamczu, bunkry, kamieniołom, kapliczka ze szwedzką kulą, źródła Czarnej Przemszy, prochownia - propozycja Skutera


Gmina Pilica
Układ urbanistyczny Pilicy.
Klasztor i kościół oo. Reformatów 1746r. (Pilica-Biskupice)
Ruiny zamku w Smoleniu.
Wzgórze św.Pawła
Kościół parafialny (fara) pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Pilicy
Cmentarz I wojenny w Pilicy-Owczarni
Zespół pałacowy
kościół św Walentego, koś. św Jerzego, cmentarze - propozycja Skutera

Gmina Poręba
Poręba - w centrum miasta znajduje się kolonia przedwojennych bloków mieszkalnych i skromnych domów robotniczych.
Poręba - kościół parafialny pw Ducha Świętego z 1901r. w stylu neogotyckim.
Poręba - zabytkowa wieża wyciągowa wielkiego pieca, służąca do wytopu żelaza z 1798r.
Poręba - pomnik przyrody ożywionej - ponad 720 letni dąb "Bartek".

Gmina Szczekociny
Szczekociny - zespół pałacowo-ogrodowy w stylu barokowo-klasycystycznym z ok. 1770r.
Spływ kajakowy rzeką Pilicą (Szczekociny).
Dolina Krztyni - stare młyny wodne i zabudowa drewniana (od Grabca do ujścia do Pilicy) - propozycja jurasikprog

Gmina Włodowice
Włodowice - barokowy kościół pw Św. Bartłomieja z lat 1701-1703, rozbudowany na przełomie XIX i XX wieku.
Włodowice - ruiny pałacu z II połowy XVIII w.
Skały Rzędkowickie - długi na ok. 1,5 km łańcuch wapiennych ostańców, niekiedy bardzo wyjątkowych kształtach (np. Turnia Lechwora). Jeden z największych terenów wspinaczkowych na Jurze.
Kuesta jurajska z charakterystyczną budową geologiczną, ciekawymi formami geomorfologicznymi

Gmina Żarnowiec
Żarnowiec - Galeria Sztuki Ludowej w Woli Libertowskiej.
Żarnowiec - gotycki kościoł pw NMP z 1528r.
Udórz - ruiny zamku z XIV w.
Udórz - pozostałości zespołu dworskiego - dwa spichlerze, jeden drewniany z 1783r. i kamienny z 1830r., neogotycki budynek rządówki z końca XIX wieku.
Żarnowiec - kościół w Łanach Wielkich; wzniesiony przez żonę Kazimierza Wielkiego Adelajdę, zachowane gotyckie prezbiterium. Wewnątrz znajdują się gotyckie polichromie z II poł. XV w. oraz rokokowe ołtarze boczne.
Dolina Udorki, Dolina Cisowej

Gmina Zawiercie
Kościół w Kromołowie.
Ruiny zamku Bąkowiec w Morsku.
Neogotycka kolegiata w Zawierciu.
Źródła Warty
Kościół w Skarżycach - propozycja Roberta
Zawiercie - budynek dworca PKP, Resursa, Dom Ludowy, osiedle TAZ, pałacyk Szymańskiego, most na Warcie, ul Marszałkowska z synagogą - propozycja Skutera

Źródło: jurapolska.com/forum/viewtopic.php?t=1143


Temat: Kościół stoi na cmentarzysku [GW]
" />Gazeta.pl > Katowice > Aktualności > Kościół stoi na cmentarzysku

Kościół stoi na cmentarzysku - Katarzyna Piotrowiak 27-04-2006

Dzięki pieniądzom z Unii Europejskiej remontowany jest kościół w Łanach Wielkich, wsi na terenie Żarnowca. Przy okazji tych prac archeolodzy dokonali cennych odkryć.

Kościół św. Wojciecha w Łanach Wielkich stoi na niewielkim wzniesieniu. Jest jedną z najstarszych ocalałych budowli sakralnych w naszym regionie. Został wzniesiony prawdopodobnie w XIV wieku, a jego fundatorką miała być Adelajda, żona króla Kazimierza Wielkiego.

Ponad 40 lat temu w prezbiterium i nawie świątyni odkryto stare polichromie. Malowidła prowizorycznie zabezpieczono, ale na ich porządne odnowienie stale brakowało pieniędzy. - Kościół ciągle stał odrapany, dlatego chcieliśmy to zmienić. Niestety nasza parafia była za biedna na takie ekstrawagancje - przypomina sobie Antoni Kozera, mieszkaniec wsi, którego spotkaliśmy w pobliżu świątyni. Kilka miesięcy temu parafia zdobyła wreszcie pieniądze. - Z funduszu unijnego dostaliśmy ponad 1,7 mln zł, 15 proc. potrzebnej kwoty dołożyła gmina Żarnowiec a 10 proc. Ministerstwo Kultury - objaśnia Grzegorz Matula, inżynier kontraktu i koordynator projektu. Katarzyna Dzienniak i Krystyna Białkiewicz, konserwatorki zatrudnione przy tym przedsięwzięciu, ustaliły już, że malowidła przedstawiają m.in. Sąd Ostateczny, św. Jerzego walczącego ze smokiem, Niebiańskie Jeruzalem, fragmenty cyklu Męki Pańskiej, a także drzewo męczeństwa dziesięciu tysięcy chrześcijan na górze Ararat. - To jedne z najcenniejszych gotyckich malowideł w Polsce - podkreślają. Polichromie zostały już oczyszczone i podklejone, jest jednak trochę ubytków. O tym, co i jak zostanie odnowione, zdecyduje specjalna komisja złożona z naukowców. - Polichromii gotyckiej nie można, ot tak odmalować. Nie możemy niczego zafałszować. Trzeba z nią postępować bardzo delikatnie, pokryć najwyżej suchym pigmentem - tłumaczą konserwatorki.

Prace przy odnawianiu polichromii mają potrwać jeszcze kilka miesięcy. Pieniędzy z Unii Europejskiej powinno też wystarczyć na inne prace - renowację organów, rzeźb oraz uporządkowanie otoczenia świątyni. Gdy do prac przystąpili tu niedawno archeolodzy, odkryli płytko pod ziemią szczątki 52 osób.

W kościele pojawi się również nowy kamienny ołtarz, który zastąpi neogotycki z początku XX wieku. Została już położona posadzka z piaskowca, ustawiono rzeźbione ławki. Odnowiony został również dach i ściany zewnętrzne. Sporo pracy jest jeszcze przy fundamentach. - Są liche i spękane. Żeby ocalić niewielki kościół przed katastrofą, trzeba co jakiś czas wstrzykiwać w fundamenty specjalny preparat, który utwardza grunt - tłumaczy Matula.
Źródło: jurapolska.com/forum/viewtopic.php?t=584


Temat: Kapliczki Ziemi Olkuskiej
" />Akurat siedzę nad listą kapliczek w gminie Pilica,która wzbogacona o fotografie i dodatkowe informacje ma trafić na moją stronę.Robocza lista wygląda tak:

Kapliczki
1.Cisowa:
1.1 Przy wjeździe do wsi od Smolenia - Betonowy krzyż na kamiennym postumencie

2.Dobraków:
2.1 wśród zabudowy wsi - rzeźbiony krzyż drewniany przy kaplicy Matki Boskiej Częstochowskiej
2.2 w centrum Starej Wsi - kamienny obelisk rzeźbiony bardzo zniszczony
2.3 Przy drodze do Siadczy – Kamienny krzyż na postumencie

3.Dzwonowice:
3.1 Kapliczka murowana I połowa XIX wieku
3.2 W pobliżu kaplicy. Drewniany krzyż z rzeźbionymi figurami
3.3 Wśród zabudowy wsi. Kamienny krzyż z figurkami na postumencie .1947 r.
3.4 Droga Pilica - Dzwonowice na kulminacji wzgórza
3.5 Na odcinku Pilica- droga do Siamoszyc - 7 kapliczek przydrożnych z różnych lat

4.Jasieniec :
4.1 Kapliczka murowana początek XX wieku
4.2 Przy granicy gminy,Przy drodze do Szczekocin. Piramida murowana z otoczaków zwieńczona metalowym krzyżem.

5.Kidów:
5.1 Skrzyżowanie dróg koło kościoła. Kamienny słup zwieńczony metalowym krzyżem.
5.2 Przy drodze do Przychód. Drewniana kapliczka na rzeźbionym słupie

6.Kleszczowa:
6.1 Przy drodze do Żarnowca - Kamienny słup z figurkami świętych we wnękach
6.2 Przy drodze do Wierzbicy - Kamienny krzyż na postumencie z płaskorzeźba we wnęce

7.Kocikowa:
7.1 kaplica przydrożna murowana - rok 1869
7.2 Przy polnej drodze od Owczarni do Kocikowej.

8.Wola Kocikowa
8.1 przy drodze do Pilicy - kamienny słup z wnęką na obrazek 1936
8.2 ul.1 7 stycznia droga do Woli Kocikowej - kapliczka domowa
8.3 Wola Kocikowa przy drodze do Pilicy – Metalowy krzyż na kamiennym postumencie 1918
8.4 Przy leśnej drodze w pobliżu gajówki

9.Pilica:
9.1 Pomnik Niepodległości z r.1927 ul. Kościuszki zbieg dróg odo Olkusza i Wolbromia
9.2 Kamienny słup z figurka św. Barbary -1862
9.3 Kamienny pomnik św. Floriana Plac przy remizie
9.4 Figura św. Jana Nepomucena w drewnianej obudowie ul. Markowska
9.5 Góra św. Piotra;kulminacja - Kamienny obelisk z krzyżem
9.6 ul.1 7 stycznia droga do Woli Kocikowej - kapliczka domowa
9.7 kapliczka w parku pałacowym

10.Przychody:
10.1 Skrzyżowanie w centrum wsi - Figura kamienna na rzeźbionym postumencie z r.1906
10.2 Przy drodze do Kidowa – Krzyż drewniany rzeźbiony

11.Podleśna:
11.1 Na prywatnej posesji - Kamienna figura malowana

12.Siadcza:
12.1 Przy remizie OSP. Kamienny krzyż. 1855r.
12.2 Kamienny obelisk zwieńczony krzyżem - we wnękach płaskorzeźby

13.Solca:
13.1 W centrum wsi - kaplica wnętrzowa murowana podworska XVIII w.?
13.2 Skrzyżowanie w centrum wsi - kamienna kolumna rzeźbiona zwieńczona krzyżem i figurami

14.Sierbowice:
14.1 kapliczka murowana 1928 rok
14.2 Przy skrzyżowaniu drogi do Pradeł z drogą przez wieś. Kamienna figura na rzeźbionym postumencie. Bardzo zniszczona.

15.Sławniów:
15.1 Wśród zabudowy wsi - drewniany rzeźbiony krzyż.
15.2 Piaski-W kępie drzew za nowa kaplica - kapliczka domowa drewniana

16.Smoleń:
16.1 Przy drodze naprzeciw zamku-kamienny obelisk zwieńczony ostrosłupem
16.2 przy drodze przez wieś przed ostańcem ‟Zawsie”- Metalowy krzyż na kamiennym nieregularnym postumencie
16.3 w polach między Pilicą a Smoleniem
16.4 w polach między Pilicą a Smoleniem
16.5 Przy drodze z Pilicy do Smolenia
16.6 Przy drodze z Pilicy do Smolenia
16.7 Przy drodze z Pilicy do Smolenia skrzyżowanie z drogą do Cisowej
16.8 Droga Pilica - Wolbrom. Przy skrzyżowaniu z drogą do ZJPK

17.Szyce:
17.1 kaplica murowana połowa XIX wieku

18.Wierbka Maleszyna:
18.1 Przy drodze do Przychód. Drewniana kapliczka na rzeźbionym słupie

19.Wierzbica:
19.1 kaplica murowana 2 połowa XVIII wieku
19.2 kaplica murowana koniec XIX wieku
19.3 kapliczka drewniana początek XIX wieku
19.4 kapliczka drewniana początek XIX wieku

20. Złożeniec:
20.1 Kaplica domowa we wsi wśród zabudowy
20.2 W lesie przy drodze do Klucz na granicy wsi-kapliczka domkowa
20.3 Przy drodze z Wiesławowa na Smoleń

21.Zarzecze:
21.1 Przy drodze Zarzecze - Smoleń - trzy krzyże przydrożne
21.2 Kaplica św.Jana Nepomucena

Lista wymaga weryfikacji bo powstała na podstawie wydawnictw i wycieczek z różnych lat. Być może nie wszystkie obiekty przetrwały.Być może coś przegapiłem.Do tego mam "obcykane" kilkanaście obiektów okolicach Gulzowa,Mokrusa i Giebła.Kiedy temat będzie gotowy wrzucę link.
Źródło: jurapolska.com/forum/viewtopic.php?t=3814




 

Powered by WordPress dla [O mnie - Smaczne, zdrowe... wyroby domowe]. Design by Free WordPress Themes.